Ne znači svaka reakcija isto
Nakon uvođenja retinola koža se ljušti. Poslije nove kiseline pojavili su se prištići. Ili nova krema peče. Sve to izgleda kao "proizvod ne valja" - ali tri različita uzroka traže tri različite odluke. Pogrešna odluka može pogoršati problem.
Početno pogoršanje kože - prolazna reakcija koja se može javiti s aktivnim sastojcima
Početno pogoršanje kože, u engleskim izvorima često opisano kao purging, dešava se kada proizvod koji ubrzava obnavljanje ćelija - najčešće retinoidi, AHA kiseline, BHA/salicilna kiselina ili benzoyl peroksid - iznese na površinu sitna začepljenja koja su već postojala. Pojavljuje se na mjestima gdje se nepravilnosti i inače javljaju, traje ograničeno i zatim se smiruje.
Ovakvo početno pogoršanje obično traje 4-6 sedmica i postepeno se smiruje. Ako se pogoršanje nastavlja nakon 6-8 sedmica ili se pojavljuje na mjestima gdje inače nemate prištiće - to vjerovatno nije riječ o početnom pogoršanju.
Početno pogoršanje je moguće samo s aktivnim sastojcima
Proizvodi koji ne ubrzavaju obnavljanje ćelija, poput obične hidratantne kreme, čistača ili seruma bez aktiva, ne mogu izazvati ovakvo početno pogoršanje. Ako obična krema "izbaci" prištiće - riječ je o iritaciji ili začepljenju, ne o početnom pogoršanju.
Ovakvo početno pogoršanje javlja se samo kod proizvoda koji ubrzavaju obnavljanje kože: retinol, AHA, BHA i benzoil peroksid. Ovi proizvodi izbacuju na površinu začepljenja koja su već bila u koži - zato izgleda kao da se koža pogoršala. U stvarnosti, koža se čisti iznutra. Purging traje obično 4-6 sedmica (jedan do dva ciklusa obnove kože) i simptomi se javljaju tamo gdje obično imate začepljenja.
Klučna razlika od iritacije: purging se javlja na poznatim problematičnim zonama, traje ograničeno i postepeno se smiruje. Iritacija se može javiti bilo gdje, ne smiruje se i može se pogoršavati.
Iritacija - koža ne podnosi proizvod
Iritacija nastaje kada je proizvod (ili koncentracija) prejak za kožu. Simptomi: pečenje, crvenilo, zatezanje, ljuštenje, suhoća. Javlja se brzo - često već nakon prvih primjena.
Razlika u odnosu na početno pogoršanje je u tome što iritacija peče i crvenilo je difuzno, po cijelom licu, dok se početno pogoršanje uglavnom pokazuje kroz prištiće na uobičajenim mjestima. Iritacija se ne poboljšava "sama od sebe" - zahtijeva smanjenje učestalosti ili prekid korištenja.
Šta uraditi: smanjiti učestalost (npr. sa svaki dan na svaki treći dan). Ako ne pomaže - napraviti pauzu i pojednostaviti rutinu. Ako se stanje popravi nakon pauze i smanjenja, vrijedi pokušati ponovo s nižom učestalošću.
Alergijska reakcija - ozbiljniji signal
Alergijska reakcija ili kontaktni dermatitis su rjeđi, ali ozbiljniji. Simptomi: izražen svrab, oticanje, crvene plikaste promjene, osip ili koža koja izgleda drugačije od obične iritacije.
Alergijska reakcija može nastupiti i nakon više primjena - ne nužno odmah. Ako posumnjate na alergiju, prestanite koristiti proizvod odmah i ne pokušavajte ponovo sami. Ako su prisutni jače oticanje, osip koji se širi ili problemi s disanjem, treba potražiti hitnu medicinsku pomoć.
Alergijska reakcija zahtijeva prekid korištenja proizvoda i, ako je intenzivna, konsultaciju s dermatologom. Razlika od iritacije: alergija može uključivati otok, svrab koji ne prestaje i reakciju koja se pogoršava čak i nakon prestanka korištenja. Iritacija se obično smiruje čim uklonite uzrok.
Ako se dogodi alergijska reakcija na proizvod, korisno je sačuvati pakovanje i INCI listu. Dermatolog može uraditi patch test, odnosno test na koži kojim se otkriva konkretan alergen, što kasnije pomaže izbjeći isti sastojak u drugim proizvodima.
Praktična odluka: šta uraditi
| Signal | Vjerovatno je | Odluka |
|---|---|---|
| Prištići na uobičajenim mjestima, postepeno se smiruju | Početno pogoršanje kože | Nastaviti, ali pratiti 4-6 sedmica |
| Pečenje, crvenilo, zatezanje | Iritacija | Smanjiti učestalost ili pauzirati |
| Svrab, oticanje, plikovi | Alergijska reakcija | Prestati odmah, tražiti stručnu pomoć |
| Prištići na novim mjestima | Vjerovatno nije početno pogoršanje | Pauzirati proizvod, procijeniti |
Praktičan test: ako je ovo prvi put da koristite retinol ili kiselinu i dobijete prištiće tamo gdje ih obično imate - vjerovatno početno pogoršanje kože. Sačekajte 4-6 sedmica. Ako dobijete crvenilo, peckanje i prištiće tamo gdje ih nikad niste imali - vjerovatno iritacija. Prestanite koristiti proizvod.
Ako niste sigurni: smanjite učestalost (s 3x na 1x sedmično) i pratite 2 sedmice. Ako se smiruje - vjerovatno je riječ o početnom pogoršanju. Ako se pogoršava - vjerovatnija je iritacija. Kad u sumnji: manje je sigurnije od više.